*ภาพประกอบจากอินเตอร์เน็ตสวัสดีครับ ฉบับนี้ถือว่าเป็นฉบับพิเศษ เนื่องในโอกาสวันแม่แห่งชาติ ผมเลยอยากจะเล่าประสบการณ์ที่พบเจอในการทำงานกับสัตว์ป่า ที่เกี่ยวข้องกับสายใยความรัก ความผูกพันระหว่างแม่ลูก ซึ่งหลายๆครั้งที่ได้พบเจอ ทำให้รู้สึกว่ามันเป็นสายใยที่ลึกซึ้ง ที่มิได้เกิดขึ้นกับเฉพาะมนุษย์ที่เรียกตัวเองว่าสัตว์ประเสริฐเท่านั้น แต่เกิดขึ้นกับเพื่อนร่วมโลกของเรา นั่นก็คือ สัตว์ป่า
กวางเพศเมียตัวหนึ่งบาดเจ็บหนัก เนื่องจากเดินหากินตามบริเวณที่นักท่องเที่ยวมักง่ายทิ้งขยะไม่เป็นระเบียบ กวางตัวนี้โชคร้ายในระหว่างที่เดินหากิน เกิดพลาดเหยียบกระป๋องเข้า ขาข้างนั้นเลยถูกกระป๋องสวมเข้าไป เดินลำบาก เวลาใช้ขาข้างนั้นเดินยิ่งทำให้กระป๋องสวมเข้าที่ข้อเท้ามากขึ้น บาดแผลลึกมากขึ้น เริ่มมีเลือดและหนองไหลตลอดทางที่กวางตัวนี้หากิน หากปล่อยไว้นานอาการจะรุนแรงขึ้นจนอาจติดเชื้อบาดทะยัก ไม่นานก็คงไม่รอด แต่สิ่งที่สำคัญมากกว่านั้น คือ กวางตัวนี้เป็นกวางแม่ลูกอ่อน หากแม่กวางเป็นอะไรไป ลูกกวางน้อยคงกำพร้าแม่ ไม่มีน้ำนมกิน ต้องผจญชีวิตในป่าใหญ่เพียงลำพัง และหากว่าแม่กวางตัวนี้จะไม่ตายแต่สภาพดังกล่าวก็จะทำให้คุณภาพน้ำนมของแม่กวางลดลง ส่งผลต่อถึงตัวลูก เรียกว่า แม่เจ็บ ลูกก็ทุกข์ ทีมงานทุกคนต่างรู้ดีว่าหากปล่อยไว้จะเกิดอะไรขึ้น เรียกว่าต้องนับเวลาถอยหลังเลยทีเดียวที่ต้องต้องเข้าไปช่วยแม่กวางตัวนี้ให้ได้ เราจึงวางแผนติดตามกันทั้งวันทั้งคืน หลังจากทีได้รับรายงานภาพถ่ายจากนักท่องเที่ยว ในที่สุดเกือบสี่วันที่เราติดตาม ก็พบว่าแม่กวางตัวเป้าหมาย อาการไม่ค่อยดี กลิ่นคาวเลือดและหนองฟุ้งกระจายทั่วบริเวณ บ่งบอกถึงช่วงเวลาที่แม่กวางจะได้อยู่กับลูกนั้นสั้นลงทุกที ทีมงานทุกคนต่างรู้หน้าที่ของตัวเองในภารกิจที่วางไว้ ทันใดนั้น ลูกดอกยาสลบก็เข้าสู่ตัวแม่กวางอย่างนุ่มนวล ระหว่างที่ลูกดอกเข้าสู่ตัวแม่กวางนั้น ด้วยความห่วงใย ลูกกวางน้อยพยายามเข้าไปกัดลูกดอกยาสลบออกจากสะโพกแม่กวาง เพราะไม่รู้ว่ามันคืออะไร แต่กว่าจะเอาออกได้ก็นานพอที่ยาสลบเข้าสู่ร่างกายแม่กวางแล้ว ไม่นานนักแม่กวางก็ล้มค่อยๆล้มตัวนอนลง ทีมงานทุกคนรีบรุดเข้าไปทำการช่วยเหลือทันที โดยที่ข้างๆห่างจากตัวแม่กวางนั้น ลูกกวางน้อยตัวหนึ่งยืนดูด้วยความตกใจ ว่าใครมาทำอะไรกับแม่ ใจหนึ่งก็อยากจะหนีเพื่อเอาตัวรอด แต่อีกใจหนึ่งก็เป็นห่วงแม่ที่บาดเจ็บ เลยยืนเฝ้าดูทีมงานเข้ารักษาแม่อย่างกล้าๆกลัวๆ พร้อมส่งเสียงร้องแหลมๆเป็นระยะๆ
ณ เวลานั้น ทีมงานทุกคนต่างรับรู้ถึงความห่วงใยของลูกกวางที่มีต่อแม่กวาง แต่เนื่องจากทุกคนต่างมีหน้าที่ในภารกิจ จึงมุ่งมันที่จะรักษาแม่กวางให้รอด เจ้าหน้าที่สองคนจับขาแม่กวางไว้ พร้อมผ้าปิดตา เพื่อลดความเครียด หัวหน้าสมบัติ พิมพ์ประสิทธิ์ เข้าไปใช้คีมตัดเพื่อเอากระป๋องที่สนิมขึ้นเกรอะกรังด้วยความระมัดระวัง หากผิดพลาดขึ้นมาจะให้ให้บาดแผลรุนแรงขึ้น ส่วนผมเองรีบเข้าตรวจเส้นเลือดและเส้นประสาทที่ปลายขา โชคดีที่ส่วนดังกล่าวยังใช้งานได้อยู่ เลือดยังไปเลี้ยงที่ปลายเท้าได้ดี ไม่ต้องตัดขาทิ้ง พวกเรารีบทำแผลที่มีหนอนไต่ยั้วเยี้ย พร้อมทั้งให้ยาปฎิชีวนะ ยาบำรุงร่างกาย และวัคซีนป้องกันบาดทะยัก ให้ทุกๆอย่างที่จำเป็นสำหรับแม่กวางตัวนี้ พอเสร็จสิ้นภารกิจ ทุกคนก็ถอยห่าง พร้อมกับลูกกวางน้อยที่ค่อยขยับตัวเข้าหาแม่อย่างกล้าๆกลัวๆ เสียงร้องแหลมๆที่ออกจากลำคอลูกกวางตัวนี้ คงไม่มีใครเข้าใจความหมาย แต่ทุกคนในวันนั้นก็พอจะเดาได้ว่า เป็นเสียงเรียกหาอย่างห่วงใยจากลูกที่มีต่อแม่ ช่วงที่รอให้แม่กวางฟื้นจากยาสลบนั้น เป็นช่วงเวลาแห่งความประทับใจ ที่เกิดขึ้นในป่าใหญ่ ทีมงานสามสี่คนได้แต่เฝ้าดูเหตุการณ์ที่กำลังเกิดขึ้นต่อหน้า โดยที่ไม่มีใครพูดอะไร ไม่นานนักแม่กวางก็เริ่มรู้สึกตัว คงเป็นเพราะเสียงเรียกและการสัมผัสจากลูกกวางกระมังที่ทำให้แม่กวางฟื้นเร็วขึ้น วินาทีที่แม่กวางพื้น แล้วลูกกวางวิ่งเข้าคลอเคลีย คงไม่ต่างกับมนุษย์แม่ลูกที่โผเข้ากอดกันอย่างแนบแน่น
เหตุการณ์ดังกล่าวบอกกับเราว่า สัตว์ป่าก็มีสายใยแห่งชีวิต และความผูกพันในสายเลือด ความเป็นแม่ลูกไม่ต่างไปจากมนุษย์ ที่การใช้ชีวิตประจำวันนั้นส่งผลกระทบต่อสัตว์ป่าทั้งทางตรงและทางอ้อมและโดยที่เจตนาและไม่เจตนา ขณะนี้ยังมีลูกกระทิงพลังหลงอยู่สองตัว เป็นเพศผู้และเพศเมีย ที่บาดเจ็บมาจากป่า รอการที่จะนำกลับสู่อ้อมกอดแม่ และคิดว่าแม่ก็คงเฝ้ารอการกลับมาของลูกอย่างใจจดใจจ่อ เช่นกัน นี่เป็นประสบการณ์หนึ่งในหลายๆเรื่อง ที่เกี่ยวกับความผูกพันระหว่างแม่ลูกสัตว์ป่า ที่พวกเราอยากจะถ่ายทอดให้สังคมได้รับรู้ ว่าสัตว์ป่าก็ความรู้สึกรักชีวิตของตัวเอง และหวงแหนชีวิตของลูกๆเช่นกัน ในความรู้สึกส่วนตัวของผมนอกจากวันที่ 12 สิงหาคม ของทุกปี จะเป็นวันแม่ของคนไทยแล้ว ยังอยากให้เป็นวันแม่ของสัตว์ป่าด้วย จึงใคร่ขออนุญาตนำพระราชเสาวนีย์ของสมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถ “พระเจ้าอยู่หัวเป็นน้ำ ฉันจะเป็นป่า ป่าที่ถวายความจงรักภักดีต่อน้ำ พระเจ้าเจ้าอยู่หัวสร้างอ่างเก็บน้ำ ฉันจะสร้างป่า” กระผมในฐานะตัวแทนของผู้ที่ทำงานในพื้นที่ป่าทั่วประเทศ โดยการสนับสนุนจากกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช และมูลนิธิอนุรักษ์ป่ารอยต่อห้าจังหวัด จะขอเป็นลูกที่ดี ดูแลรักษาสัตว์ป่าด้วยความศรัทธา เพื่อเติมเต็มความสมบูรณ์ของป่า ตามเป้าประสงค์ที่แม่หวังไว้ ด้วยความจงรักภักดี และอยากให้ทุกๆคนที่ได้อ่านบทความนี้ ได้มีโอกาสทำดีเพื่อแม่ อย่างน้อยที่สุดก็เป็นคนดีในสังคม ตรงนี้ทำได้เลย ไม่ต้องรอ เพราะหากวันนี้สังคมยังเกิดความแตกแยกทางความคิด แม่ที่เฝ้าดูคงไม่สบายใจ “รักแม่...อย่าทำให้แม่เสียใจ” สวัสดีครับ
ภัทรพล มณีอ่อน. (2551,กรกฎาคม-กันยายน). สายใยแห่งรักแม่-ลูก สัตว์ป่า. มณีบูรพา. 3(9): 24-25
